IMG_3602

De VAR: een zegen of een vloek

In het seizoen 2018/2019 werd voor het eerst in de geschiedenis van de Nederlandse Eredivisie de Voetbal Assistent Referee (VAR) ingevoerd. Het seizoen is inmiddels voorbij en Ajax is voor het eerst sinds vijf jaar weer kampioen van Nederland. Als de Eredivisie dit seizoen geen beschikking had over de VAR, dan had PSV met nog twee speelrondes voor de boeg de beste papieren om kampioen te worden. Het is tijd om het functioneren van de VAR onder een vergrootglas te leggen.

Invoering VAR
De KNVB gelooft sterk in de ondersteuning van een video-assistent in het voetbal. Dat meldt de voetbalbond aan het begin van het seizoen 2018/2019 op de website. De VAR is een scheidsrechter die buiten het veld de arbitrage kan ondersteunen in het nemen van beslissingen tijdens de wedstrijd. De VAR beschikt over de aanwezige camera’s in het stadion. In maart 2018 besloot de spelregelcommissie van de FIFA, de International Football Association Board (IFAB), om de VAR officieel op te nemen in het reglement. De vervolgstap was dat in de Algemene Leden Vergadering Betaald Voetbal van maart unaniem werd besloten om de VAR vanaf het begin van het seizoen 2018/2019 in te voeren bij alle wedstrijden in de Eredivisie. “Met de komst van de VAR streeft de KNVB naar een eerlijker verloop van de competitie en ondersteuning van de arbitrage”, zegt Clay Ruperti, scheidsrechter en wedstrijdofficial van de KNVB.

Wat doet de VAR precies?
Volgens het VAR-protocol bestaat de VAR uit een team van drie personen die in een tv-studio zitten op de KNVB Campus in Zeist, namelijk de video-assistent-scheidsrechter (VAR), de assistent-video-assistent-scheidsrechter (AVAR) en een replay operator (RO). De RO voorziet de VAR en AVAR van de gewenste herhalingen.

Het gebruik van de VAR in voetbalwedstrijden is gebaseerd op een aantal principes die moeten worden toegepast in elke wedstrijd. Een VAR is een wedstrijdofficial met onafhankelijke toegang tot wedstrijdmateriaal. Hij kan de scheidsrechter alleen assisteren in het geval van een ‘duidelijke fout’ of een ‘ernstig gemist incident’ met betrekking tot een doelpunt, directe rode kaart of geen kaart, verkeerde identiteit of wel of geen buitenspel. Dat meldt de KNVB op de eigen website. De scheidsrechter blijft eindverantwoordelijke en moet altijd een beslissing nemen. De oorspronkelijke beslissing zal niet worden gewijzigd, tenzij de videobeoordeling duidelijk laat zien dat de beslissing van de scheidsrechter onjuist was.

De tussentijdse evaluatie van de VAR
Als de Eredivisie dit seizoen werd gespeeld zonder de VAR, dan was PSV de mogelijke kampioen en niet Ajax. Uit onderzoek blijkt (zie Excelbestand in bijlage 1, onderaan dit artikel) dat PSV in dat geval bij het ingaan van de voorlaatste speelronde drie punten meer had gehad dan Ajax. Bij puntverlies van Ajax hadden de Eindhovenaren mogelijk al kampioen kunnen zijn.

Op de website van de NOS blijkt uit de analyse van het databedrijf Opta Sports dat de wedstrijd van Ajax op bezoek bij VVV-Venlo in het begin van het voetbaljaar cruciaal was voor het verloop van de competitie. Twee beslissingen van de scheidsrechter werden gecorrigeerd door de VAR in het voordeel van de Amsterdammers. De tussentijdse evaluatie werd in de winter van 2019 gepubliceerd om te kijken hoe de VAR had gepresteerd in de eerste seizoenshelft. “Wij zijn redelijk tevreden hoe de VAR in de eerste seizoenhelft heeft gefunctioneerd”, waren de woorden van projectleider VAR, Mike van der Roest, op de website van de KNVB. “We zien dat veel dingen goed gaan, maar ook dat er een aantal zaken beter kunnen. We realiseren ons dat gemiste incidenten en opvallende fouten de meeste aandacht trekken.” De VAR is dus nog niet perfect. Desondanks meent Van Roest dat de VAR zijn waarde heeft bewezen. “Belangrijke punten die onze aandacht hebben, zijn de communicatie tussen de arbiters onderling en het zoeken naar de beste manier om mensen beter op de hoogte houden van de VAR-momenten. Alles bij elkaar draait het om het sportiever en eerlijk maken van het spel. De cijfers lijken dat te ondersteunen”, vervolgt Van Roest op het onlinekanaal van de KNVB. Ook Ruperti blikt terug op eerste seizoenshelft en spreekt over een spannende periode. “Het was voor ons allemaal spannend hoe het met de komst van de VAR zal gaan. We hebben op het WK in Rusland kunnen zien hoe het is gegaan. We hebben afgelopen zomer heel intensief met elkaar getraind, maar dan ben je toch benieuwd hoe het gaat als het seizoen definitief is begonnen. Als je naar de eerste competitiehelft kijkt, dan zijn er zoveel beslissingen door de VAR gecorrigeerd waardoor beslissingen van fout naar goed gingen. Dat maakt het voetbal een stuk eerlijker, dus in dat opzicht ziet het er positief uit”, vervolgt Ruperti.

Overzicht VAR-momenten eerste seizoenshelft
De meeste ingrepen van de VAR waren bij penaltyincidenten: negentien keer. Twaalf van de negentien keer werd alsnog een strafschop toegekend aan de desbetreffende club. In zeven overgebleven gevallen werd een eerder toegekende strafschop op advies van de VAR teruggedraaid. Verder werd zeventien keer ingegrepen door de VAR bij situaties rondom een rode kaart. Op advies van de VAR toonde de arbiter in twaalf situaties een rode kaart. In de overige vijf gevallen werd besloten om een rode kaart in te trekken.

De VAR was twaalf keer doorslaggevend bij een situatie rondom een doelpunt. Zes keer keurde de scheidsrechter een doelpunt af vanwege buitenspel op advies van de VAR. Viermaal werd een treffer alsnog goed gerekend nadat het geen buitenspel bleek te zijn. Verder werd één goal afgekeurd vanwege een handsbal en één keer vanwege een duidelijke overtreding. De VAR moest drie keer ingrijpen bij een persoonsverwisseling. De scheidsrechter toonde op advies van de VAR een gele kaart aan de juiste speler. Veertien keer werd een incident gemist. Zesmaal ging het om een situatie rondom een strafschop en acht keer om een rode kaart. Deze cijfers werden allemaal gepubliceerd in de tussentijdse evaluatie van de KNVB.

pickto

Data over het hele seizoen
Over (bijna) het hele seizoen gezien heeft de scheidsrechter na 32 wedstrijden 108 keer langs het veld gestaan om de videobeelden te bekijken. Hierbij bleef de scheidsrechter 25 keer bij zijn oorspronkelijke beslissing. De arbiter draaide 83 keer zijn eigen beslissing terug en kwam tot een andere conclusie. Dat blijkt uit de cijfers van Opta Sports.

Uit de verdere analyse van Opta Sports komt naar voren dat er strenger wordt gefloten in de Eredivisie door de komst van de VAR (zie het overzicht van het aantal gegeven kaarten per scheidsrechter in bijlage 2, onderaan dit artikel). Zo werd het aantal rode kaarten dit seizoen verdubbeld ten opzichte van vorig seizoen. Verder werden 22 doelpunten in eerste instantie goedgekeurd door de arbitrage op het veld, maar werden deze alsnog afgekeurd na het ingrijpen van de VAR. Bij nader inzien bleek er dus een overtreding aan vooraf te gaan of werd er gescoord vanuit een buitenspelpositie. De VAR heeft ook gezorgd dat 21 strafschoppen werden toegekend waarvan er 17 werden benut. Er werden 14 geannuleerde strafschoppen genoteerd. Het aantal rode prenten is ook aardig opgeschroefd door de komst van de VAR. De scheidsrechter toverde 18 keer de rode kaart uit zijn borstzak, terwijl in eerste instantie een gele kaart of geen kaart werd getoond. Viermaal werd een rode kaart kwijtgescholden door de VAR.

 

Schermafbeelding 2019-05-14 om 22.07.02

De strijd om het kampioenschap
In speelronde twee van de Eredivisie ging Ajax op bezoek bij VVV-Venlo. In deze wedstrijd was de VAR doorslaggevend – wat achteraf blijkt – in de strijd om het kampioenschap, zo blijkt uit onderzoek (zie bijlage 1). Door twee VAR-momenten wist Ajax de wedstrijd te winnen met 1-0. Op slag van rust leek Martin Samuelsen de thuisploeg op een 1-0 voorsprong te zetten. Door het ingrijpen van de VAR keurde scheidsrechter Kevin Blom het doelpunt af, omdat Samuelsen een overtreding had begaan op een speler van Ajax. Kort voor het einde van het duel in Stadion De Koel kende de VAR Ajax een strafschop toe na een vermeende overtreding van Roel Janssen op Ajax-spits Klaas-Jan Huntelaar. Blom volgde het advies van de VAR op en Ajax-speler Dusan Tadic benutte de strafschop. Als de VAR niet had ingegrepen, had Ajax dus met 1-0 verloren. Op de ranglijst scheelde dat dus drie punten.

Kritiek op de VAR
De cijfers wijzen uit dat de VAR van waarde is gebleken en het spel weldegelijk eerlijker maakt. Toch zijn er mensen die kritiek hebben op de VAR, waaronder oud-scheidsrechter Dick Jol. “In mijn ogen fluiten de scheidsrechters erg afwachtend. Ze zijn bang dat ze worden teruggefloten door de VAR. Door de komst van de VAR zijn de scheidsrechters van nu minder besluitvaardig geworden en dat vind ik een kwalijke zaak”, zegt Jol. Eredivisie-scheidsrechter Danny Makkelie vindt het ook niet leuk als hij naar de kant wordt geroepen door de VAR in een wedstrijd. Dat vertelt hij in de uitzending van het voetbalpraatprogramma VTBL op 21 april 2019. “Als de VAR je naar de kant roept, dat betekent dat je een fout hebt gemaakt. Dat is niet fijn in een vol stadion. Als het vaker voorkomt in een wedstrijd dan zeggen spelers ook van: ‘Het is niet je dag vandaag hè’.”

Jol gaat verder. “Naast deze ontwikkeling vind ik ook dat een VAR-moment enorm veel tijd in beslag neemt. Het duurt gewoon echt te lang voordat er een beslissing is genomen. Spelers en trainers, maar ook het publiek weet niet wat er staat te gebeuren. Dat moet in de komende seizoenen wel anders. Er moeten schermen komen in elk stadion zodat iedereen op de hoogte is van wat er zich afspeelt tijdens een VAR-moment”, vervolgt Jol. Ruperti sluit zich aan bij de laatste woorden van Jol. “Het plaatsen van tv-schermen in elk stadion neemt een hoop woede en weerstand weg bij het publiek. Dat zal praktisch wat moeilijker zijn, omdat niet iedere club over de financiële middelen beschikt om tv-schermen te plaatsen in het stadion.”

Ook is Jol niet te spreken over het snelle ingrijpen van de VAR. “Als de scheidsrechter iets constateert, dan moet hij bij zijn standpunt blijven. Alleen als de scheidsrechter er compleet naast zit, mag de VAR ingrijpen en anders moet de VAR lekker zijn mond houden”, vervolgt Jol. De oud-arbiter is ook van mening dat de VAR een persoon moet zijn met degelijke Eredivisie-ervaring. “Niet elke VAR in Nederland is een ervaren topscheidsrechter. Hoe kan zo iemand nou zulke belangrijke beslissingen nemen als hij nog nooit grote wedstrijden heeft gefloten?” Ook Gert-Jan Verbeek, oud-trainer van SC Heerenveen, maakte hierover een opmerking in de uitzending bij Veronica Inside in mei 2019. “In de laatste twee speelronden worden de wedstrijden op hetzelfde tijdstip afgewerkt. Alle topscheidsrechters staan dan zelf op het veld, dus ze kunnen de kwaliteit van de VAR in twijfel trekken”, aldus Verbeek.

Jol stoort zich aan nog een ander punt rondom de VAR. “De scheidsrechter loopt bijna bij elke ingreep van de VAR naar het tv-scherm naast het veld. Dat kost wederom veel tijd en dat is niet altijd nodig. De communicatie tussen de VAR en de scheidsrechter op het veld moet gewoon veel beter. Ik denk dat het verstandig is dat de KNVB voor volgend seizoen een beslissing moet maken wie er nou eindverantwoordelijk moet zijn: de scheidsrechter of de VAR”, aldus Jol.

De Eredivisie kan niet meer zonder de VAR
“De VAR is een verbetering voor het Nederlands voetbal en voor het voetbal over de hele wereld. Het spel is eerlijker geworden en dat wordt onderstreept door de cijfers”, zegt Fox Sports-commentator Vincent Schildkamp. “Ik denk dat de Eredivisie nooit meer zonder de VAR kan, omdat het spelletje gewoon eerlijker is geworden. De VAR kan spelmomenten terugzien die de scheidsrechter kan missen. Een buitenspelmoment kan nu gemakkelijk door de VAR gecorrigeerd worden. Bij overtredingen, tackles en slidings moet de scheidsrechter altijd de autoriteit houden en niet de VAR. De VAR ziet alles in slow-motion en dan lijkt de overtreding altijd harder dan dat hij werkelijk was. In die zin is een scheidsrechter nodig die een overtreding juist kan inschatten”, aldus Schildkamp.

Ook Makkelie vindt dat de Eredivisie niet meer zonder de VAR kan. “Er zijn zoveel beslissingen van fout naar goed gegaan met de komst van de VAR. We moeten wel naar een model toe dat er echt geen twijfel meer mogelijk is. Scheidsrechters moeten bij twijfel gewoon echt nog een keer gaan kijken bij gevallen rondom een rode kaart of een penalty’”, aldus Makkelie in VTBL.

De toekomst
Als er dit seizoen geen VAR was geweest, had PSV de beste papieren om de landstitel te prolongeren. Met nog twee wedstrijden voor het einde had PSV drie punten meer dan Ajax. Door de nederlaag van de Eindhovenaren tegen AZ kwam Ajax op ‘gelijke hoogte’. Ajax had een beter doelsaldo dan PSV. Door de winst van beide ploegen in de laatste speelronde was Ajax – ook zonder VAR – kampioen geworden.

Over het algemeen kunnen we spreken over een succesvol verlopen jaar voor de VAR. Veel beslissingen zijn van fout naar goed gegaan. De punten van kritiek zijn dat een VAR-moment vaak te veel tijd in beslag neemt. Ook wordt de kwaliteit van de VAR af en toe in twijfel getrokken, want als alle topscheidsrechters op het veld staan, hoe kwalitatief is de VAR dan?

Een ander hoofdpijndossier is dat spelers, trainers en supporters niets meekrijgen over waarom de VAR wordt geraadpleegd. Voetbal is emotie en de communicatie naar de mensen in het stadion is misschien wel het belangrijkste kritiekpunt dat in de toekomst echt beter moet. Zo was de VAR inhoudelijk een zegen, maar voor het publiek een vloek.

 

Verantwoording

Hoe kwam deze productie tot stand?
Nadat ik de teleurstelling van het niet halen van het assessment had verwerkt ben ik me volledig gaan focussen op dit stuk. Door mijn werkzaamheden bij PSV kwam ik al snel op het idee om een stuk te schrijven over de Video Assistent Referee (VAR). Voordat ik begon met uitdenken van mijn artikel heb ik eerst contact gezocht met mijn SLB’er Monique Hamers. Ik heb mijn idee uitgelegd en zij zei dat ik meteen aan de slag kon. Door het grote netwerk wat ik heb in de voetbalwereld ben ik gemakkelijk aan mijn gesproken bronnen gekomen. Met dit artikel wil ik de competentie Researchen aantonen. Deskresearch en eigen onderzoek zijn van noodzakelijk belang om deze competentie te halen. Dat heb ik zelf ondervonden tijdens mijn eerste assessment. Mijn doel was om uit te zoeken hoe de VAR dit seizoen heeft gepresteerd. Dat wil ik aantonen door middel van eigen onderzoek (zie bijlage 1). Ik heb alle wedstrijden van de kampioenskandidaten Ajax en PSV geanalyseerd op VAR-momenten. De uitslagen heb ik verwerkt in een excelbestand, dat is bijlage 1. In mijn artikel is te lezen hoe ik die heb verwerkt. Ook wijst mijn artikel uit dat er strenger wordt gefloten door scheidsrechters. Ik heb alle wedstrijden van het seizoen 2017/2018 uitgezocht op het aantal gefloten wedstrijden en gegeven kaarten. Het seizoen 2017/2018 heb ik vervolgens vergeleken met het huidige seizoen. Ook deze uitkomst is terug te lezen in mijn artikel.

Verder was het belangrijk om de keiharde cijfers van de VAR uit te zoeken. Dat was ook een punt van kritiek in mijn formatieve feedback. Ik was in eerste instantie verkeerd te werk gegaan. Ik maakte eigenlijk precies dezelfde fout als voorheen, door het verslag in een onderzoek vorm te schrijven in plaats van een journalistiek artikel. Ik heb meteen contact gezocht met Jos Straathof die mij van feedback had voorzien. Hij heeft mij uitgelegd wat er beter moest. Opnieuw heb ik contact gezocht met mijn SLB’er om uit te leggen wat de stand van zaken is. Ik ben meteen aan de slag gegaan. Gedurende het artikel kreeg ik er ook steeds meer plezier in om het uit te schrijven.

Deskresearch
De cijfers van de VAR die ik heb vergaard en verwerkt in mijn artikel heb ik gevonden door deskresearch te doen. De cijfers die Opta Sports heeft gepubliceerd via de NOS heb ik geraadpleegd. Ik heb contact gezocht met de NOS, om deze cijfers te checken. Verder heb ik meerde bronnen gevonden om mijn artikel kracht bij te zetten. Zo heb ik bruikbare informatie gevonden op de website van de KNVB en van de UEFA omtrent de VAR. Ook heb ik voetbalpraatprogramma’s teruggekeken en daar een aantal quotes van gebruikt die een aanwinst waren voor mijn artikel.

Gesproken bronnen
In mijn feedback kreeg ik terug dat er gesproken bronnen miste. Ik dacht juist dat dat niet de bedoeling was, omdat ik de vorige keer alleen maar gesproken bronnen had. Achteraf vind ik het een logische keuze en heb ik contact gezocht met oud-scheidsrechter Dick Jol, KNVB-official Clay Ruperti en Fox Sports-commentator Vincent Schildkamp. Door hun kijk op de VAR kon ik verschillende meningen pijlen en verwerken in mijn artikel.

Met dit artikel vind ik dat ik Researchen aantoon. Er zit veel research in mijn artikel, wat ook duidelijk zichtbaar is. Er zit enorm veel informatie in dit stuk die ik uitgebreid heb uitgelegd en vervolgens helder heb uitgewerkt. Daarnaast geven de cijfers een duidelijk beeld van hoe de VAR heeft gepresteerd.

Voor welk medium is dit artikel geschikt?
Dit artikel is gericht geschreven voor het Algemeen Dagblad. Het AD staat voor betrouwbaarheid, populariteit en onafhankelijkheid. Die drie pijlers staan ook hoog in het vaandel van dit artikel. Het sportkatern van het AD biedt mogelijkheden voor grote achtergrondverhalen. Ook is AD Sportwereld een grote speler in de sportjournalistiek waarin dit artikel past binnen het beleid en geschikt is voor het publiek.

 

Contactgegevens gesproken bronnen
Vincent Schildkamp
Telefoon: 0651994022
Dick Jol
Telefoon: 0653616129
Clay Ruperti
Telefoon: 0610122843

Bijlage 1

Bijlage 2

0 antwoorden

Laat een reactie achter

Wilt u zich mengen in de discussie?
Voel u niet bezwaard om bij te dragen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>